Nowelizacja AI Act i kluczowe poprawki Parlamentu Europejskiego

Digital Omnibus on AI (znany również jako Akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI) to pakiet zmian legislacyjnych mający na celu uproszczenie i doprecyzowanie przepisów AI Act (Rozporządzenia 2024/1689), zanim ten wejdzie w pełne stosowanie. Główną przyczyną nagłej nowelizacji był fakt, że pierwotny harmonogram okazał się nierealny ze względu na brak gotowych norm zharmonizowanych oraz opóźnienia w powoływaniu organów nadzoru. 26 marca 2026 r. Parlament Europejski przyjął swoje stanowisko, wprowadzając szereg istotnych poprawek, które wykraczają poza pierwotne propozycje Komisji Europejskiej.

Nowy kalendarz wdrażania obowiązków

Parlament odrzucił proponowany przez Komisję uznaniowy mechanizm „stop-the-clock”, wprowadzając w zamian sztywne daty graniczne, co ma zapewnić firmom większą pewność planowania.

Zgodnie ze stanowiskiem PE:
1. 2 listopada 2026 r. to termin na dostosowanie się do wymogów dotyczących oznaczania treści generowanych przez AI (tzw. watermarking).

2. 2 grudnia 2027 r. zaczną obowiązywać rygory dla systemów wysokiego ryzyka wymienionych bezpośrednio w AI Act (np. biometria, infrastruktura krytyczna, zatrudnienie).

3. 2 sierpnia 2028 r. to ostateczny termin dla systemów AI wbudowanych w produkty regulowane prawem sektorowym, takie jak wyroby medyczne czy zabawki

Kompetencje i ochrona danych

Parlament znacząco zmodyfikował podejście do tzw. AI literacy. O ile Komisja chciała przekształcić obowiązek zapewnienia personelowi kompetencji w zakresie AI w zwykłe „zachęcanie”, o tyle Parlament utrzymał obowiązkowy charakter tych działań dla dostawców i podmiotów stosujących systemy AI.

W kwestii danych osobowych PE zaostrzył warunki przetwarzania danych wrażliwych (np. dotyczących zdrowia czy rasy) w celu wykrywania stronniczości (bias) systemów AI. Takie przetwarzanie ma być dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy jest „ściśle niezbędne” i co do zasady ograniczone do systemów wysokiego ryzyka.

Nadzór i ułatwienia dla biznesu

W ramach Digital Omnibus wprowadzono również zmiany w architekturze nadzoru:
1. Parlament odebrał Urzędowi ds. AI (AI Office) wyłączność nadzoru nad dużymi modelami, przywracając istotną rolę organom krajowym, które mogą działać, jeśli Urząd nie wszczął postępowania.

2. Rozszerzono mechanizmy wsparcia (np. uproszczoną dokumentację techniczną) na tzw. małe spółki o średniej kapitalizacji, które wyrosły już z definicji MŚP, ale nadal potrzebują proporcjonalnego podejścia regulacyjnego.

3. System AI będzie uznany za wysokoryzykowny tylko wtedy, gdy jest niezbędny do zapewnienia bezpieczeństwa produktu, co wyłącza z najsurowszego reżimu proste funkcje pomocnicze.

Obecnie projekt trafił do finałowych negocjacji w ramach trilogu między Parlamentem, Radą UE i Komisją, które ustalą ostateczny kształt nowych przepisów

Autor:

aplikant radcowski Emil Warpachowski